အၾကမ္းဖက္မႈဆိုရာဝယ္ မူရင္း( PDF ဖိုင္ )
အပိုင္း ၁ ကိုဒီမွာယူပါ
Myanmar Institute of Peace and Security Studies (MIPSS)
လံုျခံဳေရး ႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳ တိုက္ဖ်က္ေရး စာစဥ္ အမွတ္ (၂)
ေအာက္တိုဘာလ၊ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္
နိဒါန္း
အၾကမ္းဖက္မွဳ
(Terrorism) ဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ ႏွစ္ဆယ္ရာစု ေႏွာင္းပိုင္းနဲ႕ ႏွစ္ဆယ့္တစ္ရာစု ကာလတေလွ်ာက္မွာ
ေရပန္းအေတာ္စားလာတဲ့ စကားလံုးတခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစကားလံုးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အဓိပၸာယ္အမ်ိဳးမ်ိဳး
ဖြင့္ဆိုခဲ့ၾကသလို၊ အၾကမ္းဖက္မွဳ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလဲ ေလ့လာသူေတြက ေလ့လာ သံုးသပ္ခဲ့ၾကတယ္။
အခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္မ်ားက သမိုင္းရွဳေထာင့္က ေလ့လာၾကသလို၊ တခ်ိဳ႕ကလဲ အေတြးအေခၚပိုင္းကေန
ေလ့လာသံုးသပ္ၾကတယ္။ ႏိုင္ငံေရး ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္မ်ားကလဲ ဂိမ္းသီအိုရီေတြ၊ time
series analysis, econometric analysis နည္းလမ္းေတြကို အသံုးျပဳျပီး၊ အၾကမ္းဖက္မွဳ
ေခ်မွဳန္းေရးဆိုင္ရာ ေပၚလစီမ်ားရဲ႕ ထိေရာက္မွဳစတာေတြကို ဆန္းစစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
လူမွဳေရးစိတ္ပညာဆိုင္ရာ
ပညာရွင္ေတြကလဲ သူတို႕တတ္က်ြမ္းတဲ့ နည္းပညာေတြကို အသံုးျပဳျပီး အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕
စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေတြးအေခၚေတြ၊ သြင္ျပင္လကၡဏာေတြကိုပါ ေလ့လာခဲ့ ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္းစံုက
အစိုးရေတြရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာေရးဌာနေတြ၊ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာလဲ အၾကမ္းဖက္မွဳ
ေလ့လာေရးဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူေတြ အမ်ားအျပား ခန္႕အပ္ ေဆာင္ရြက္ၾကရတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ တကၠသိုလ္ေတြအေနနဲ႕ကလဲ
လိုအပ္လာတဲ့ ပညာရွင္ အေရ အတြက္ႏွဳန္းကို ပံ့ပိုးေပးႏိုင္ဖို႕ အၾကမ္းဖက္မွဳ ေလ့လာေရးဆိုင္ရာ
ဘြဲ႕လြန္ေအာင္လက္မွတ္နဲ႕ အထူး သင္တန္းေတြ ဖြင့္လွစ္ၾကရျပန္ပါတယ္။
စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ စိတ္ပညာ၊ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရး၊
ဥပေဒေရးရာ စတဲ့ ဘာသာရပ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႕ ဆက္စပ္ေနတဲ့ multidisciplinary
subject တခုျဖစ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳ ေလ့လာေရးဟာ ယေန႕ေခတ္ကမၻာရဲ႕ အေရးအၾကီးတဲ့ ပညာရပ္တခု
အေနနဲ႕ တစတစ ေနရာယူ စိုးမိုးလာခဲ့ပါတယ္။ ပညာရပ္အေနနဲ႕တင္မကပဲ ႏိုင္ငံတိုင္းရဲ႕ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရး
ရည္မွန္းခ်က္ (National security objectives) ေတြအထဲမွာလဲ အၾကမ္းဖက္မွဳ ႏွိမ္နင္းေရးက
ထိပ္ဆံုးက ေနရာယူ လာခဲ့ပါတယ္။
အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ား
အၾကမ္းဖက္မွဳ
(Terrorism) ဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူေတြ၊ သတင္းနဲ႕ စာနယ္ဇင္း သမားေတြ၊
အစိုးရေတြက အဓိပၸာယ္မ်ားစြာ ဖြင့္ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳေလ့လာေရး (Terrorism
Studies) ဆိုင္ရာမွာ နာမည္ၾကီး ပညာရွင္တေယာက္ျဖစ္တဲ့ Walter Laquer က အၾကမ္းဖက္မွဳ
ဆိုတာကို ႏိုင္ငံေရး၊ ဘာသာေရး၊ ယံုၾကည္သက္၀င္မွဳဆိုင္ရာ ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ျပည့္မွီဖို႕အတြက္
တရားမ၀င္ လက္နက္အင္အား အသံုးျပဳျပီး အျပစ္မဲ့ျပည္သူေတြကို ဦးတည္တိုက္ခိုက္မွဳလို႕
အနက္ဖြင့္ဆိုခဲ့တယ္။ Terrorism Studies သင္တန္းအားလံုးမွာ မရွိမျဖစ္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းျဖစ္တဲ့
'Inside Terrorism' ဆိုတဲ့ စာအုပ္ကိုေရးသားခဲ့တဲ့ Bruce Hoffman ကလဲ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာမွာ
ႏိုင္ငံေရးရည္မွန္းခ်က္ဆိုင္ရာ လွံဳ႕ေဆာ္ခ်က္ေတြ၊ Terrorism ရဲ႕ သားေကာင္ေတြ (သို႕)
ပစ္မွတ္ေတြကို သာမပဲ အမ်ားျပည္သူကိုပါ ထိတ္လန္႕ေစႏိုင္တဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္ေစမွဳေတြ၊
အၾကမ္းဖက္တဲ့ နည္းနဲ႕ ေျဖရွင္းမွဳေတြ ပါ၀င္ေၾကာင္း ေရးသားထားခဲ့ပါတယ္။
အၾကမ္းဖက္မွဳမ်ား
ျပဳလုပ္ရာမွာ ျပည္တြင္းေရး ပဋိပကၡကေန ေဘာင္ေက်ာ္ျပီး ႏိုင္ငံတကာ ျပည္သူေတြရဲ႕ အာ႐ံုစိုက္မွဳ
ခံလာရေစေရး အတြက္ က်ဴးလြန္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳအမ်ိဳးအစားကိုေတာ့ Media Terrorism လို႕
ေခၚဆိုပါတယ္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တုန္းက E1 A1 ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြကို ပါလက္စတိုင္း ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက
ျပန္ေပးဆြဲမွဳေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ပါလက္စတိုင္း ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဘက္က ၾကည့္ရင္
ႏိုင္ငံတကာ ျပည္သူေတြရဲ႕ အာ႐ံုစိုက္ခံရေအာင္ျပဳလုပ္တဲ့ နည္းလမ္းတခု ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီလိုျပန္ေပးဆြဲမွဳေတြမွာ
အျပစ္မဲ့ ျပည္သူ ေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ေတြကို ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ
ထိခိုက္ရမွဳေတြ ပါ၀င္လာတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံတကာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြအေနနဲ႕
အသိအမွတ္မျပဳခဲ့ပဲ အၾကမ္းဖက္သမားေတြ အျဖစ္သာ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြထဲမွာ
ဘာသာေရး အစြန္းေရာက္မွဳ၊ ႏိုင္ငံေရး အေတြးအေခၚ အစြန္းေရာက္မွဳေတြကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြလဲ
အမ်ားအျပား ရွိပါေသးတယ္။
အၾကမ္းဖက္မွဳ
(Terrorism) ဆိုတာမွာ လက္နက္အင္အားသံုးေျဖရွင္းတဲ့ အေျခခံသေဘာတရား ပါ၀င္ျပီး အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား
(Terrorists) ကိုင္စြဲတဲ့ လက္နက္ေတြဟာလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားျခားနားပါတယ္။ ေခတ္သစ္အၾကမ္းဖက္မွဳ
(Modern Terrorism)ကို ေလ့လာတဲ့ လက္နက္ က်ြမ္းက်င္ ပညာရွင္မ်ား ကေတာ့ ဒါေတြကို စစ္သံုးလက္နက္အမ်ိဳးအစားေတြ၊
ေပါက္ကြဲေစႏိုင္တဲ့ဗံုးေတြ၊ အမ်ားအျပား ေသေက် ပ်က္စီးေစတဲ့ လက္နက္ေတြနဲ႕ အေသခံဗံုးေဖာက္ခြဲသူေတြဆိုျပီး
ခြဲျခားေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ စစ္သံုး လက္နက္ေတြ ျဖစ္တဲ့ ပစၥတိုေတြ၊ ေအေက- ၄၇၊ အမ္- ၁၆
တို႕လို ေခ်မွဳန္းေရး ရိုင္ဖယ္ေသနတ္ေတြ၊ အစၥေရးလုပ္အူဇီ၊ အေမရိကန္လုပ္ Ingramလို စက္ေသနတ္ေတြ၊
အာရ္ပီဂ်ီလို႕ အတိုေကာက္ေခၚၾကတဲ့ Rocket-propelled Grenades ေတြ၊ အေမရိကန္လုပ္
Stingerနဲ႕ ဆိုဗီယက္လုပ္ Grail တို႕လို Precision Guided Munitions လက္နက္မ်ိဳးစံုက္ု
အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မွဳမ်ား (Terrorist attacks) မွာ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ေပါက္ကြဲေစတတ္တဲ့
ဗံုးေတြမွာလဲ စီဇက္က တီထြင္ခဲ့တဲ့ Semtex, အေမရိကန္က တီထြင္ခဲ့တဲ့ Composite-4
(C-4) တို႕လို ပလပ္စတစ္ ေပါက္ကြဲေစတတ္တဲ့ ပစၥည္းေတြ၊ ခ်ိန္ကိုက္ဗံုး၊ ဆြဲမိုင္းစတဲ့
triggers ေတြ၊ မိုလိုေတာ့ဗ္လို႕အမ်ားက ေခၚတတ္ၾကတဲ့ ဓာတ္ဆီဗံုးေတြ၊ ပိုက္ဗံုးေတြ၊ ကားဗံုးေတြ၊
ေလထုဖိအားသံုးျပီး ေပါက္ကြဲေစတတ္တဲ့ ဘာရိုမက္ထရစ္ဗံုးေတြ စသည္ျဖင့္ ပါ၀င္ပါတယ္။
ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့
WMD လို႕အတိုေကာက္ေခၚၾကတဲ့ Weapons of Mass Destruction ပါ။ ဒီအထဲမွာ ဓာတုဆိုင္ရာေအးဂ်င့္ေတြ၊
ဇီ၀ဆိုင္ရာေအးဂ်င့္ေတြ၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ဆိုင္ရာ ေအးဂ်င့္ေတြ ကေန နယူးကလီးယား လက္နက္ေတြအထိ
ပါ၀င္ပါတယ္။ 9/11 ျဖစ္ရပ္ျပီးကတည္းက ဖြံ႕ျဖိဳးျပီး ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ဒီလက္နက္ေတြနဲ႕
တိုက္ခိုက္မွာကို စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမွဳေတြ အမ်ားအျပား ျဖစ္လာခဲ့ျပီး၊ CBRNE လို႕ အတိုေကာက္ေခၚၾကတဲ့
chemical, biological, radiological, nuclear explosives ေတြနဲ႕ တိုက္ခိုက္မွဳေတြျဖစ္လာခဲ့ရင္
ျပဳလုပ္ရမယ့္ စီမံခ်က္ေတြကို ေရးဆြဲလာၾကရပါတယ္။
ဒီလို
ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးစီမံခ်က္ေတြ ေရးဆြဲေနၾကစဥ္မွာပဲ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ေပၚလစီ
ေရးဆြဲေနသူေတြ
အတြက္ အခ်က္ၾကီးတခ်က္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားလာၾကရျပန္ပါတယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့
အၾကမ္းဖက္မွဳကို က်ဴးလြန္သူေတြထဲမွာ non-state actors ေတြ ပါ၀င္သလို state actors ေတြလဲ
ပါ၀င္ေနတဲ့အခ်က္ပါပဲ။
လူအမ်ား ေသေၾကပ်က္စီးႏိုင္တဲ့ လက္နက္ပစၥည္းေတြဟာ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို တိုက္ခိုက္တတ္တဲ့
လူတစုလက္ထဲကို ေရာက္သြားတာနဲ႕ေတာင္ မလိုလားအပ္တဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္ႏိုင္ေစတယ္ဆိုရင္
ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳ (State Terrorism) က်ဴးလြန္ေနတဲ့ အာဏာရွင္အစိုးရေတြလက္ထဲ ဒီလက္နက္ပစၥည္းေတြ
ေရာက္သြားတဲ့အခါ ေဒသဆိုင္ရာလံုျခံဳေရး၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လံုျခံဳေရးအေပၚမွာ ဘယ္ေလာက္ထိခိုက္သြားေစႏိုင္မလဲ
ဆိုတာက အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တခ်က္ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။
ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳ ဆိုရာ၀ယ္
ႏိုင္ငံတႏိုင္ရဲ႕
state authority ကို ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက typology ေလးမ်ိဳးခြဲျပီး ေလ့လာ သံုးသပ္ၾကပါတယ္။
ပထမအမ်ိဳးအစားကေတာ့ ဒီမိုကေရစီ အမ်ိဳးအစားပါ။ ဒီမိုကေရစီ state authority ရွိတဲ့ႏိုင္ငံမွာ
စစ္တပ္၊ ရဲစတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ security institutions ေတြဟာ ဒုတိယေနရာမွာပဲ
ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ တရားမွ်တမွဳ ရွိတာအတြက္ေၾကာင့္ ဥပေဒရဲ႕ အထက္မွာ ဘယ္သူမွ မရွိပါဘူး။
အစိုးရဆိုတာဟာ ျပည္သူက ေရြးေကာက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အာဏာဟာ လူထုဆီကပဲ သက္ဆင္းပါတယ္။ ေနာက္ျပီး
ႏိုင္ငံတခုဟာ ဒီမိုကေရစီက်င့္သံုးေနလား၊ မက်င့္သံုးဘူးလားဆိုတာ ေရြးေကာက္ပြဲ တခုတည္းနဲ႕
ဆံုးျဖတ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲ လုပ္တာနဲ႕ ဒီမိုကေရစီရျပီလို႕ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။
အာဏာခြဲေ၀အသံုးျပဳမွဳ၊ လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္း ေတြကို secondary role မွာ ထားရွိမွဳ၊
ဘတ္ခ်က္ခြဲေ၀မွဳ၊ accountability ရွိမွဳ၊ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ rule of law ကို ေလးစားမွဳ၊
ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳး တိုးတက္ေအာင္လုပ္ႏိုင္တဲ့ အစိုးရရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္မွဳစြမ္းရည္၊
အစိုးရေပၚလစီေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး လူထုကို သတင္းအခ်က္အလက္ေပးမွဳ၊ လူထုက ေ၀ဖန္ေျပာဆိုႏိုင္မွဳ
စတဲ့ အခ်က္အလက္အမ်ားၾကီးအေပၚမွာ မူတည္တာျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့
authoritarianism လို႕ေခၚတဲ့ အာဏာရွင္စနစ္ပါ။ ဒီလိုစနစ္ က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ
လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အရမ္းျမင့္မားပါတယ္။ အစိုးရရဲ႕ အာဏာဟာ
minimal
constraint ပဲ ရွိပါတယ္။ အစိုးရဟာ တရားမွ်တမွဳမရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ေရြးေကာက္ခံရတဲ့
အစိုးရျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒကက်ေတာ့
ျပည္သူလူထုက လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕၀င္ေတြရဲ႕ မတရားေစာ္ကားအႏိုင္က်င့္ရင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ့္
ဥပေဒ မဟုတ္ပါဘူး။ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကို ျမွင့္တင္ေပးထားတဲ့ အေျခခံဥပေဒ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစနစ္က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္မွာ အကန္႕အသတ္ေတြ
ရွိပါတယ္။ လူအမ်ား မိမိတို႕ရဲ႕ ဆႏၵကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္၊ စုေ၀းေဟာေျပာခြင့္ မရွိပါဘူး။
ဥပေဒကို အစိုးရက သူတို႕စိတ္တိုင္းက် ျပင္ဆင္ေရးဆြဲျပီး၊ ဥပေဒ၀န္ထမ္းေတြကို အစိုးရေဒါက္တိုင္ေတြအျဖစ္
အသံုးခ်ေလ့ရွိပါတယ္။
ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့
totalitarianism ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးအစားပါ။ ဒီစနစ္ က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာဆိုရင္လဲ စစ္တပ္၊
ရဲစတဲ့ လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အဆံုးစြန္အထိကို ျမင့္မားပါတယ္။ အစိုးရအာဏာဟာ
unconstrained authority ျဖစ္သြားပါျပီ။ တရားမွ်တမွဳေတြ ဆိတ္သုဥ္းေနပါတယ္။ လူထုကို
အေၾကာက္တရားနဲ႕ ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္ထားပါတယ္။ အစိုးရဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ထင္ရာစိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ပါတယ္။
ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕အာဏာအရပ္ရပ္ဟာ အစိုးရဆီကပဲ သက္ဆင္းပါတယ္။ ဥပမာ- အာဖဂန္နစ္စတန္မွာ တာလီဘန္
အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္က ပံုသ႑ာန္မ်ိဳးပါ။ ေနာက္ဆံုး တမ်ိဳးကေတာ့ crazy states ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးအစားပါ။
ဒီစနစ္ျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ လက္နက္ကိုင္ထားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း ေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ
အရမ္းျမင့္မားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ central authority မရွိေတာ့ပါဘူး။ သက္ဆိုင္ရာ ေဒသအလိုက္
စစ္ဘုရင္ေတြ၊ စစ္ေသြးၾကြေတြက အုပ္ခ်ဳပ္ၾကပါတယ္။ state behaviour ဟာ ပံုမွန္မဟုတ္ေတာပါဘူး။
ဥပမာ- ယူဂန္ဒါႏိုင္ငံမွာ Idi Amin အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ကာလက အေျခအေနမ်ိဳးပါ။
totalitarianism
နဲ႕ authoritarianism စတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာ က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ
ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳ (state terrorism) ဆိုတာကို အခ်ိဳ႕က
"terrorism from above” လို႕ ေခၚဆိုသံုးႏွဳန္းၾကပါတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့
ဒီအၾကမ္းဖက္မွဳ
အမ်ိဳးအစားက ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ အာဏာကို ရယူထားတဲ့ အစိုးရေတြ၊ အစိုးရ လက္ကိုင္တုတ္
အဖြဲ႕အစည္းေတြက က်ဴးလြန္တာျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ပါ။ ဒီလို က်ဴးလြန္မွဳမွာ ပံုစံႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။
ပထမတမ်ိဳးက ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳကို ႏိုင္ငံျခားေပၚလစီဒိုမိန္း (foreign policy
domain) ပံုသ႑ာန္နဲ႕ က်ဴးလြန္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုက်ဴးလြန္ရာမွာ တခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံမ်ားက
sponsors အေနနဲ႕ ကူညီပံ့ပိုး ေပးတာရွိသလို၊ တခ်ိဳ႕ကလဲ enablers ေတြအေနနဲ႕ပါ။ ဒီလိုပံ့ပိုးေပးၾကရမွာ
အေတြးအေခၚပိုင္းဆိုင္ရာ ပံ့ပိုးမွဳ၊ ေငြေၾကးပံ့ပိုးမွဳ၊ စစ္အင္အားပ႔ံပိုးမွဳ၊ အၾကမ္းဖက္
တိုက္ခိုက္မွဳကို ကနဦး အစပ်ိဳးေပးမွဳနဲ႕ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မွဳမွာ တိုက္ရိုက္ပါ၀င္မွဳ
ဆိုျပီး အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။
ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့
ျပည္တြင္းေပၚလစီဒိုမိန္း (domestic policy domain) ပံုသ႑ာန္ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္တြင္းေပၚလစီအေနနဲ႕
ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳျပဳလုပ္ရာမွာ အဓိက ပါ၀င္ေလ့ရွိတဲ့ အၾကမ္းဖက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြကေတာ့
အာဏာရွင္မ်ားရဲ႕ လက္ကိုင္ဒုတ္ျဖစ္ေနတဲ့ စစ္တပ္၊ ရဲ၊ အာဏာရွင္ စိတ္တိုင္းက် ေရးဆြဲ ထားတဲ့
ဥပေဒကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနၾကရတဲ့ ဥပေဒ ဘက္ေတာ္သားေတြနဲ႕ အျခားေသာ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားပဲ
ျဖစ္ပါ တယ္။ ဒီေနရာမွာ ႏိုင္ငံေတာ္က ပံ့ပိုးၾကိဳးကိုင္ထားတဲ့ ျပည္သူ႕စစ္ အဖြဲ႕ေတြ၊
ေခ်မွဳန္းသုတ္သင္ေရးအဖြဲ႕ေတြလဲ ပါ၀င္ပါတယ္။ ျပည္တြင္း ေပၚလစီအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္ အၾကမ္းဖက္မွဳ
ျပဳလုပ္ရျခင္းရဲ႕ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ အစိုးရရဲ႕ အာဏာကို ျပသဖို႕နဲ႕ အတိုက္အခံမ်ားကို
အေႏွာင့္အယွက္ျပဳဖို႕၊ ဖယ္ရွားဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္
ပီတ စီဒါဘတ္ခ္က ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကို vigilante state terrorism,
official state terrorism နဲ႕ genocidal state terrorism ဆိုျပီး သံုးမ်ိဳးခြဲျခားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။
vigilante state terrorism ဆိုတာ အစိုးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြကို အစိုးရက
ေနာက္ကြယ္ကေန ၾကိဳးကိုင္ျပီး ႏိုင္ငံေရးအၾကမ္းဖက္မွဳ က်ဴးလြန္ေစျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
official state terrorism ဆိုတာမွာက်ေတာ့ overt နဲ႕ covert ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳးထပ္ခြဲလို႕ရတယ္။
overt official state terrorism ဆိုတာက ျမင္သာထင္ရွားတဲ့ စစ္တပ္၊ ရဲ ယူနီေဖာင္း ၀တ္ေတြကို
အသံုးျပဳျပီး ႏိုင္ငံေရးအၾကမ္းဖက္မွဳျဖစ္ပါတယ္။ covert official state terrorism ဆိုတာကေတာ့
လွ်ိဳ႕၀ွက္ရဲ၊
ေထာက္လွမ္းေရးစတဲ့
secret services ေတြကို အသံုးျပဳျပီး ႏိုင္ငံေရးအၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ျပဳလုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။
genocidal
state terrorism ဆိုတာကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတြင္းမွာ မီွတင္း ေနထိုင္တဲ့ လူမ်ိဳးတမ်ိဳး
(သို႕) လူမ်ိဳးႏြယ္တစုကို လူမ်ိဳးသုဥ္းေစတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ ေခ်မွဳန္း သတ္ျဖတ္တာျဖစ္ပါတယ္။
genocide ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ၁၉၄၃ ခုႏွစ္က Dr. Raphale Lemkin ေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့တဲ့
Axis Rule in Occupied Europe ဆိုတဲ့ စာအုပ္မွာ စတင္ အသံုးျပဳခဲ့တာျဖစ္ျပီး၊ လက္တင္ဘာသာကေန
ဆင္းသက္လာတဲ့ စကားလံုးျဖစ္ပါတယ္။ အဓိပၸာယ္ကေတာ့ geno ဆိုတာ race (or) tribe ျဖစ္ျပီး၊
cide ဆိုတာကေတာ့ killing (သတ္ျဖတ္ျခင္း) ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ အစြန္းေရာက္အစိုးရေတြဟာ
လူမ်ိဳးစု ေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွဳ ေတြကို ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ စစ္တပ္၊ ရဲအင္အားေတြသံုးျပီး ဒီလူမ်ိဳးစုေတြ
ြေနထိုင္ရာ ရြာေတြကို ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ အျပစ္မဲ့လူမ်ိဳးစု၀င္ေတြကို အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္
သတ္ျဖတ္ျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္ေနျပီဆိုရင္ ဒါကို genocidal state terrorism က်ဴးလြန္ေနျပီလို႕
သတ္မွတ္လို႕ရပါတယ္။
Violence ႏွင့္ Terrorism သေဘာတရားတို႕၏ ကြဲျပားမွဳမ်ား
Violence
ဆိုတာ ထိခိုက္မွဳတစံုတရာကို ျဖစ္ပြားေစတဲ့ အင္အားအသံုးျပဳမွဳ ျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး
အဖြဲ႕ၾကီးကေတာ့ Violence ဆိုတာ မိမိကိုယ္တိုင္ျဖစ္ေစ၊ အျခားသူတေယာက္ကို ျဖစ္ေစ၊ အျခားလူအုပ္စု
(သို႕မဟုတ္) လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ျဖစ္ေစ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစမွဳ၊ ေသဆံုးေစမွဳ၊ စိတ္ဒဏ္ရာရေစမွဳ၊
ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ေႏွာင့္ေႏွးေစမွဳတို႕ကို ျဖစ္ပြားေစသည့္ အင္အားအသံုးျပဳမွဳလို႕
အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ Violence သ႑ာန္ေတြမွာ လူတဦးနဲ႕တဦး လက္သီးနဲ႕ထိုးၾကိတ္တာ၊
တုတ္နဲ႕ ရိုက္ႏွက္တာေတြကေန ေသေစႏိုင္တဲ့ လက္နက္ခဲယမ္းေတြကို အသံုးျပဳျပီး တိုက္ခိုက္တာေတြ
အထိ ပါ၀င္ပါတယ္။
လူအမ်ားက
Violence လို႕ ဆိုလိုက္ရင္ ဗံုးခြဲတာေတြ၊ ေလယာဥ္ျပန္ေပးဆြဲတာေတြကိုပဲ ဆက္စပ္ေတြးမိ
သြားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေတြက Violence အမ်ိဳးအစားတမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ terrorism နဲ႕ သေဘာတရား ေရာေထြးေနလို႕ျဖစ္ပါတယ္။
terrorism က Violence ရဲ႕ အမ်ိဳးအစား တမ်ိဳးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ Violence မွာ မတရားဖိႏွိပ္ခံရမွဳကို
လက္နက္ကိုင္ျပီး ခုခံေတာ္လွန္ရတဲ့ ေတာ္လွန္စစ္လို လိုအပ္ခ်က္အရ ေပၚထြက္လာတဲ့
necessary forms of violence ဆိုတာမ်ိဳးေတြ ရွိသလို၊ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို စာနာေထာက္ထားျခင္းကင္းစြာနဲ႕
မလိုအပ္ပဲ တိုက္ခိုက္မွဳေတြျဖစ္တဲ့ terrorism လို unnecessary forms of violence ေတြလဲ
ရွိပါတယ္။
ျငိမ္းခ်မ္းေရးသိပၸံပညာရပ္မွာ
violence ဆိုတာကို Direct Violence၊ Structural Violence နဲ႕ Cultural Violence ဆိုျပီး
သံုးမ်ိဳးခြဲျခားထားပါတယ္။ Direct Violence က ထိုးၾကိတ္ရိုက္ႏွက္မွဳေတြ၊ လူသတ္မွဳေတြ၊
မုဒိန္းက်င့္မွဳေတြ၊ ေသနတ္ေတြ၊ ဗံုးေတြ၊ စစ္ပြဲေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ Direct
Violence မွာ လူသားေတြရဲ႕ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ ရပ္တည္မွဳ၊ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး
က်န္းမာမွဳ၊ လြတ္လပ္မွဳ စတာေတြကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တဲ့ ၾကိဳတင္ရည္ရြယ္ထားေသာ အင္အားအသံုးျပဳမွဳ
ပါ၀င္ ပါတယ္။ Direct Violence ေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္လူသား (၁.၆) သန္းခန္႕ ေသဆံုးတယ္လို႕ သုေတသန
ပညာရွင္ေတြက စစ္တမ္း ေကာက္ယူေဖာ္ျပထားခဲ့ၾကပါတယ္။ Direct Violence ဟာ က်ဴးလြန္သူေတြ၊
သားေကာင္ေတြ၊ မိသားစု၀င္ကို သာမက လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၊ စီးပြားေရးအေျခအေနနဲ႕ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကိုပါ
ထိခိုက္ေစပါတယ္။
ထိုးၾကိတ္ရိုက္ႏွက္မွဳေတြ၊
လက္နက္ပစၥည္းေတြ အသံုးျပဳတဲ့ Direct Violence ကသာ လူသားေတြရဲ႕ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို
ထိခိုက္ေစႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ရွိေနတဲ့ လူမွဳစီးပြား နဲ႕ ႏိုင္ငံေရး
သ႑ာန္ (socio-economic and political structures) ေတြကလဲ လူသားေတြရဲ႕ ရွင္သန္ရပ္တည္မွဳကို
ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ Structural violence ေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အဆင့္တိုင္းမွာ ရွိျပီး၊
လူမွဳစီးပြား အခြင့္အေရးေတြ ခ်ိဳးေဖာက္ခံရျခင္းနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။
လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမွဳကင္းမဲ့ျပီး
က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ရျခင္းဟာလဲ Violence
လုပ္ခံရျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
လူမွဳစီးပြားနဲ႕
ႏိုင္ငံေရးသ႑ာန္ေတြမွာ ျမွဳပ္ႏွံထားတဲ့ structural violence ေတြကို hidden
repression အေနနဲ႕ သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚၾကပါတယ္။ လူမွဳေရး တန္းတူညီမွ်ျခင္း မရွိမွဳ၊ လူတန္းစားအလႊာ
ကြာဟခ်က္ၾကီးမွဳ၊ က်ားမခြဲျခား သတ္မွတ္မွဳ၊ အတင္းအၾကပ္စစ္မွဳထမ္းဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းမွဳ၊
ပညာေရး-က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳအားနည္းမွဳ၊ အလုပ္အကိုင္ရရွိေရး၊ ရာထူးတိုးျမွင့္ေရးစတာေတြမွာ
တူညီေသာအခြင့္အလမ္း မရွိမွဳ စတာေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းျပည္မွာ structural
violence ရွိေနတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Structural violence ရွိေနတဲ့ တိုင္းျပည္မွာ
ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳနဲ႕ လူအမ်ားဘ၀အနာဂတ္ ေပ်ာက္ဆံုးမွဳေတြ ၾကံဳေတြ႕လာရတတ္ပါတယ္။ အသက္ရွင္
ရပ္တည္ေန ရေပမယ့္ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး က်န္းမာမွဳ မရွိပဲ၊ လြတ္လပ္မွဳေတြ ေပ်ာက္ဆံုးေနတာဟာ
exploitative or repressive structures ေတြရဲ႕ ဖိႏွိပ္မွဳေတြကို ခံစားရလို႕ျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ထပ္
Violence တခုကေတာ့ cultural violence ျဖစ္ပါတယ္။ cultural violence ဆိုတာ ယဥ္ေက်းမွဳ
မတူညီေသာ အုပ္စုေတြ အခ်င္းခ်င္း တိုက္ခိုက္ေနတာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလိုတိုက္ခိုက္ေနရင္ေတာ့
ဒါက Direct Violence ေခါင္းစီးေအာက္ ေရာက္သြားမွာပါ။ Cultural Violence ဆိုတာက
direct violence နဲ႕ structural violence ႏွစ္မ်ိဳးကို အားေပးေထာက္ခံျခင္း (သို႕မဟုတ္)
လက္ခံေစျခင္းရွိတဲ့ ဘာသာေရးယံုၾကည္ခ်က္၊ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚ၊ အႏုပညာ၊ သိပၸံပညာနဲ႕
ဘာသာစကားေတြ ရွိေနျခင္းကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ရန္သူကို တိရစာၦန္ေတြ၊ ေရာဂါဘယဆိုးေတြနဲ႕
ႏွိဳင္းယွဥ္တတ္မွဳ၊ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားခ်ိန္မွာ ငါနဲ႕မတူ ငါ့ရန္သူလို သေဘာထားတတ္မွဳ၊
သူတပါးကို ခြဲျခားဆက္ဆံတတ္မွဳ၊ အာဏာအလြဲ သံုးစားျပဳတတ္မွဳ၊ မတရားဖိႏွိပ္ ခံရျခင္းကို
မိမိတို႕ အားနည္းခ်က္ဟု ယူဆျပီး လက္ခံမွဳ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
structural
violence ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြဟာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို
ဦးတည္သြားေစတဲ့
အေျခခံအေၾကာင္းတရားေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ Direct Violence ဟာ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု
(Behaviour) ေတြကို သက္ေရာက္ေစႏိုင္ျပီး၊ Cultural Violence က အျမင္သေဘာထား
(attitudes) ေတြကို သက္ေရာက္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡေတြကို ေျဖရွင္းတဲ့အခါ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို
ေျပာင္းလဲျပီး Direct Violence ကို အဆံုးသတ္ျခင္း၊ structure ဆိုင္ရာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ျခယ္မွဳ၊
မတရားမွဳေတြကို ဖယ္ရွားျပီး structural violence ကို အဆံုးသတ္ျခင္းနဲ႕ အျမင္သေဘာထားေတြကို
ေျပာင္းလဲျပီး cultural violence ကို အဆံုးသတ္ျခင္းေတြကို ဘက္စံုေထာင့္စံု ျပဳလုပ္ဖို႕
လိုပါတယ္။
Violence
နဲ႕ Terrorism ကို ျမန္မာလိုဘာသာျပန္ၾကရမွာ အၾကမ္းဖက္မွဳ၊ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မွဳေတြ
အေနနဲ႕ ဆင္တူယိုးမွားေတြ ဘာသာျပန္ၾကေပမယ့္ အေျခခံသေဘာတရားေတြမွာေတာ့ ကြဲျပားမွဳေတြ
အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး Political Violence ေတြ ျဖစ္ပြားလာတဲ့အခါ
ျဖစ္ပြားတဲ့ သ႑ာန္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ အဓိကရုဏ္း (Riots)၊ ႏိုင္ငံေရးအရ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ျခင္း
(Political Assassinations)၊ သူပုန္ထမွဳ (Insurgency)၊ Terrorism ဆိုျပီး သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳး
ရွိပါတယ္။ Terrorism ဆိုတာ အစြန္းေရာက္၀ါဒ (extremism) ေပၚမွာ အေျခတည္ျပီး ေပၚထြက္လာတဲ့
Political Violence အမ်ိဳးအစားတခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Violence နဲ႕ Terrorism ကို
အတူတူပဲ လို႕ သတ္မွတ္လို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။
လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး
(A/S)၊ ေတာ္လွန္ေရးစစ္ပြဲ Guerrillas Warfare (GW)၊ သူပုန္ထမွဳ Insurgency၊ ေတာ္လွန္ေရး
(Revolution) အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး (National Liberation) စတာေတြအားလံုးဟာ
Political Violence အမ်ိဳးအစားေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Political Violence ဆိုတာက လူသားသမိုင္းနဲ႕
အတူေမြးဖြားလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ မတရားမွဳေတြက ဥပေဒျဖစ္လာတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ ပုန္ကန္မွဳဆိုတာ
လူ႕တာ၀န္တရပ္ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီတာ၀န္ကို ကမာၻတ၀ွမ္းလံုးက ျပည္သူ လူထုၾကီးက အသက္နဲ႕ရင္းျပီး
ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ မတရားတဲ့ အာဏာရွင္ အစိုးရမ်ားစြာဟာ လူထုၾကီးရဲ႕
Political
Violence ေတြေၾကာင့္ အာဏာကို စြန္႕လႊတ္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ Political Violence ေတြေၾကာင့္
အေမရိကန္ေတာ္လွန္ေရးၾကီး ျဖစ္ပြားလာခဲ့ပါတယ္။ Thomas Jefferson က ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မွဳဆိုတာ
အစိုးရတရပ္ရဲ႕ က်န္းမာေရးတိုးတက္ေကာင္းမြန္မွဳအတြက္ လိုအပ္တဲ့ေဆး၀ါး ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုထားခဲ့
ဖူးပါတယ္။
Utilitarianism
နဲ႕ ပတ္သက္ရင္ ဆရာတဆူျဖစ္တဲ့ John Stuart Mill ကလဲ political violence ဆိုတာကို ျဖစ္ေပၚလာတဲ့
အေျခအေနတရပ္မွာ က်င့္၀တ္အားျဖင့္ ဘယ္ေလာက္မွန္ကန္တယ္ဆိုတဲ့ balance of reason ေပၚမွာ
မူတည္ျပီး justify လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ဆိုခဲ့ပါတယ္။ တကယ္လို႕ အစိုးရတရပ္ဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕
လြတ္လပ္စြာ ေရးသားထုတ္ေ၀ခြင္နဲ႕ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုခြင့္ေတြကို ပိတ္ပင္ေနျပီဆိုရင္၊
လူထုရဲ႕အျမင္နဲ႕ သေဘာထားေတြကို လ်စ္လ်ဴျပဳေနျပီဆိုရင္ ဒီလို အေျခအေန မ်ိဳးမွာ လူထုအေနနဲ႕
political violence ကို အသံုးျပဳျပီး ေတာ္လွန္ရမွာျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာတရားကို ေပၚလြင္ေအာင္
ေရးသားထားခဲ့ပါတယ္။ Political Violence ကို အသံုးျပဳရာမွာ တရားမွ်တမွဳရွိမရွိ ဆိုတဲ့
အခ်က္နဲ႕ ေအာင္ပြဲအတြက္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိမွဳ ႏွစ္ခုကို ၾကည့္ျပီး justify လုပ္ဖို႕ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။
Robert
Audi ကေတာ့ တျခားျငိမ္းခ်မ္းေရးနည္းလမ္းမ်ားကို ဘယ္လိုမွ အသံုးျပဳလို႕ မရႏိုင္ေတာ့တဲ့
အဆံုးမွာ Political Violence ကို ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္းအေနနဲ႕ အသံုးျပဳဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕
ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ သူက ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းတခုဟာ ေတာင္းဆိုမွဳ၊ အသနားခံမွဳေတြ ဘာမွကို
ထပ္လုပ္လို႕ မရႏိုင္ေတာ့တဲ့ အေျခအေန၊ ေတာင္းဆိုခ်က္မွန္သမွ်ကို လ်စ္လ်ဴရွဳခံေနရတဲ့
အေျခအေန၊ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပမွဳေတြကို အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းခံလိုက္ရတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ
လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးေတြ၊ ပုန္ကန္ေတာ္လွန္မွဳေတြ ျပဳလုပ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရး လမ္းေၾကာင္းတခုေပၚကို
တက္ေရာက္မွသာ ေအာင္ပြဲခံႏိုင္မယ္လို႕ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကို သံတမန္
နည္းလမ္း၊ သာမန္ေတာင္းဆိုခ်က္ ႏိုင္ငံေရးနည္းလမ္းေတြနဲ႕ေတာ့ ေအာင္ျမင္ေအာင္ ဆန္႕က်င္ႏိုင္မွာ
မဟုတ္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။
ဒီလိုေတြးေခၚပညာရွင္ေတြအပါအ၀င္
ကမာၻ႕ျပည္သူလူထုဟာ Political Violence အမ်ိဳးအစားေတြ ျဖစ္တဲ့ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးေတြ၊
သူပုန္ထမွဳေတြ၊ အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး တိုက္ပြဲေတြ၊ လူထုတိုက္ပြဲေတြကို အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြက
ဖိႏွိပ္တဲ့ အာဏာရွင္ေတြကို ပုန္ကန္မွဳေတြအေနနဲ႕ တခဲနက္ ေထာက္ခံအားေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ အဖိႏွိပ္ခံရတဲ့
ျပည္သူေတြဘက္က ရပ္တည္တဲ့ Non-State actors ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊
စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကူညီပံ့ပိုးေပးမွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
ဒါေပမယ့္လဲ
ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္း တခ်ိဳ႕ဟာ အစြန္းေရာက္ အေတြးအေခၚေတြနဲ႕ မက်ဴးလြန္ သင့္တဲ့ ရာဇ၀တ္မွဳေတြကို
စတင္ ျပဳလုပ္လာၾကပါေတာ့တယ္။ မိမိတို႕ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို
တိုက္ရိုက္ထိပါးေစတဲ့ ဗံုးေဖာက္ခြဲမွဳေတြ၊ ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္မွဳေတြ၊ စစ္ပြဲမွာ ေတာင္ ေရွာင္ရွားရမယ့္
ပစ္မွတ္ေတြျဖစ္တဲ့ ေဆးရံု၊ ေက်ာင္းစတာေတြကို စီးနင္းမွဳေတြ၊ အမ်ားျပည္သူ အသံုးျပဳတဲ့
ေလေၾကာင္း၊ ေရေၾကာင္း၊ ကုန္းေၾကာင္း ပို႕ေဆာင္ဆက္သြယ္ေရး လုပ္ငန္းေတြကို တိုက္ခိုက္မွဳေတြ
ျဖစ္ပြားလာပါတယ္။ ဒီလို လုပ္ေဆာင္လာမွဳေတြမွာ Political Frustration ေၾကာင့္ ေပၚထြက္သြားတဲ့
တိုက္ခိုက္မွဳေတြသာမက အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အမည္ကို လူသိထင္ရွားျဖစ္ေစလိုမွဳ၊ ေခါင္းေဆာင္အမည္
နာမည္ေက်ာ္ၾကားလိုမွဳနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာျပည္သူေတြက သိသြားေစလိုမွဳ စတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြပါ
ပါ၀င္လာၾကပါတယ္။
ဒါေတြဟာ
(၁၉၇၀) ေႏွာင္းပိုင္း ကာလေတြမွာ ကမာၻနဲ႕အ၀ွမ္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ Terrorist
attacks မ်ားစြာနဲ႕အတူ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ေရခ်ိန္နိမ့္တုန္ျမင့္တုန္ ျဖစ္ကုန္မွဳေတြနဲ႕
ေတာ္လွန္ေရး လမ္းစဥ္ေတြကို လူထုက အျပည့္အ၀ ေထာက္ခံပါ၀င္မွဳ ေလ်ာ့ပါးလာမွဳေတြရဲ႕ နိဒါန္းအစပါပဲ။
ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ Terrorism ကို ေ၀ေ၀၀ါး၀ါး နဲ႕ နားလည္မွဳေတြ ရွဳပ္ေထြးကုန္ၾကပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရး
သမားေတြကို
Terrorist ေတြလို႕ တံဆိပ္ကပ္ ေခ်မွဳန္းႏိုင္ခြင့္ကို အာဏာရွင္ေတြကို သြားေပးလိုက္သလို
ျဖစ္ကုန္ျပီး၊ အာဏာရွင္ေတြက က်ဴးလြန္ေနတဲ့ State Terrorism ကို ထင္သာျမင္သာ မရွိေစပဲ
ေရာေထြးသြားေစပါတယ္။ တခါတရံမွာ ဒီလို အေျခအေနေတြျဖစ္ေအာင္ အာဏာရွင္ေတြ ကိုယ္တိုင္က
ဗံုးေဖာက္ခြဲမွဳေတြ လုပ္ျပီး ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို စြပ္စြဲတာေတြလဲ ျဖစ္လာပါတယ္။
လက္နက္ကိုင္
ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ Terrorism အၾကားမွာ ျခားထားတဲ့ စည္းေဘာင္ဟာ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို သတ္ျဖတ္ျခင္း
ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်းလက္ေဒသမွာ ခ်ီတက္လာတဲ့ စစ္ေၾကာင္းတခုကို မိုင္းဆြဲတိုက္ခိုက္မွဳ၊ ျမိဳ႕ျပမွာ
စစ္လက္နက္ပစၥည္း သိုေလွာင္ရံုကို ဗံုးခြဲမွဳ၊ ျပည္သူလူထုကို indiscriminate
killings မျဖစ္ေစေသာ ျမိဳ႕ျပေျပာက္က်ားတိုက္ပြဲမ်ား ဆိုရင္ ဒါဟာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ indiscriminate killings က်ေတာ့ Terrorism ျဖစ္သြားပါတယ္။
စစ္ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေန၊ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ အေျခအေန၊ အမ်ားျပည္သူအတြက္ ခုခံကာကြယ္ေပးေနရတဲ့
အေျခအေန စတာေတြေပၚမွာလဲ မူတည္ပါေသးတယ္။
လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳတို႕အၾကားမွ အျငင္းပြားမွဳမ်ား
အၾကမ္းဖက္မွဳကို
ေထာက္ခံအားေပးသူေတြနဲ႕ ဆန္႕က်င္သူေတြအၾကား ႏိုင္ငံေရး လိုအပ္ခ်က္ ဆိုတာေပၚ အေျခခံတဲ့
အျငင္းပြားမွဳေတြ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိပါတယ္။ လူတေယာက္တည္းမွာတင္ အသက္ သံုးႏွစ္အရြယ္ ကေလးတေယာက္ရဲ႕
မီးဆိုတာ ပူတယ္၊ မကိုင္ရဘူး ဆိုတဲ့ အသိနဲ႕ အသက္ သံုးဆယ္အရြယ္ လူတေယာက္ရဲ႕ မီးဆိုတာ
ဘယ္လို အသံုးခ်ရမယ္၊ မီးေဘးအႏၱရာယ္မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္၊ မီးေဘးသင့္လာရင္ ဘယ္လို
စီမံေဆာင္ရြက္ရမယ္ ဆိုတဲ့ အသိတရားေတြ မတူပါဘူး။ ဒီေတာ့ အေတြးအေခၚေရခ်ိန္၊ အယူအဆေရခ်ိန္၊
ပညာအရည္အခ်င္းေရခ်ိန္၊ အလုပ္အကိုင္
နဲ႕ တာ၀န္ယူမွဳ
ေရခ်ိန္၊ ဘ၀ျဖတ္သန္းမွဳ ေရခ်ိန္ေတြမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားျခားနားေနတဲ့ လူေတြအတြင္းမွာ
အျငင္းပြားမွဳေတြ ျဖစ္တတ္ၾကတာ ထံုးစံတခုပါပဲ။ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ပါလီမန္ေတြ၊
တကၠသိုလ္ေက်ာင္းေတြကေန လမ္းေဘး အရပ္သားစကား၀ိုင္းေတြအထိ အျငင္းပြားမွဳေတြ ရွိတတ္ ပါတယ္။
အျငင္းပြားမွဳေတြထဲမွာ
လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး (Armed Struggles) ဆိုတာနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳ (Terrorism) ကို ကြဲကြဲျပားျပား
နားမလည္သူေတြက ဒီႏွစ္ခုကို ေရာေထြးျပီး ျငင္းခုန္ေလ့ရွိပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းလံုးမွာ လက္နက္ကိုင္
ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ေရာေထြး ေျပာဆိုတတ္သူ လူႏွစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ တမ်ိဳးက
ကြဲျပားျခားနားမွဳကို နားမလည္သူေတြျဖစ္ပါတယ္။ တမ်ိဳးကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအစြန္းေရာက္ အေတြးအေခၚေတြေၾကာင့္
အၾကမ္းဖက္မွဳမွန္း သိပါလ်က္နဲ႕ ဒါကိုေထာက္ခံ အားေပးျပီး Terrorist Propaganda of
Justification ကို လုပ္ေဆာင္ေနသူေတြပါ။ပထမ အမ်ိဳးအစားကိုေတာ့ ကြဲျပားျခားနားမွဳကို
ရွင္းလင္းေျပာဆို အသိပညာေပးရပါမယ္။ ဒုတိယ အမ်ိဳးအစားကိုေတာ့ သူတို႕ Justification လုပ္ေနတဲ့
အယူအဆေတြဟာ မွားယြင္းေၾကာင္း အသိပညာေပးျခင္းနဲ႕ လိုအပ္လာရင္ ႏွိမ္နင္းအေရးယူျခင္းေတြ
ျပဳလုပ္ရပါမယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ရင္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ေထာက္ခံတဲ့ သေဘာတရားေတြ
ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားျပီး၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း လံုျခံဳေရး (Societal Security) ကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။
Global
Terrorism ထြက္ေပၚလာရျခင္းရဲ႕ အေျခခံ source ဟာ intra-state conflicts ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရေတြက state-terrorism က်ဴးလြန္မွဳေတြ ရွိလာတဲ့အခါ ႏိုင္ငံတကာက ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္းေပးဖို႕
ၾကိဳးပမ္းရမွဳေတြ ရွိသလို၊ Non-State actors ေတြျဖစ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြက
political frustration ျဖစ္ျပီး အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ မလုပ္လာေအာင္ကိုလဲ ေစာင့္ၾကည့္အကဲခတ္မွဳေတြ၊
အသိပညာေပးမွဳေတြ လုပ္လာၾကပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕ ပတ္သက္
ေနတဲ့
ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ စာရင္းေတြကို ႏိုင္ငံတကာ ပညာရွင္ေတြက ရွာေဖြျပဳစုျပီး၊
ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြကေန အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြျဖစ္ေအာင္
တြန္းအားေပး လွံဳ႕ေဆာ္လိုက္တဲ့ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမွဳေတြကို
ေလ့လာဆန္းစစ္ထားၾကပါတယ္။
အၾကမ္းဖက္အေတြးအေခၚရွိတဲ့
ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ ျဖစ္လာရင္ အလြန္ အႏၱရာယ္ ၾကီးမားတဲ့အတြက္
ဒီေခါင္းေဆာင္ေတြကို စံုစမ္းရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ျပီး၊ ၄င္းတို႕ရဲ႕ ေငြေၾကး အလႊဲအယူမ်ားကို
ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရး၊ ၄င္းတို႕ ဦးေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး လမ္းစဥ္ကို
ဆန္းစစ္ေလ့လာေရး၊ ေနာက္လိုက္ အဖြဲ႕၀င္မ်ားအတြင္းမွ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ေထာက္ခံ အားေပးႏိုင္ဖြယ္ရွိသူမ်ားကို
ေဖာ္ထုတ္ေရး စတဲ့ လိုအပ္တဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ဆက္လုပ္ဖို႕ကိုလဲ ႏိုင္ငံတကာ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက
ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္လာၾကပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အမည္ေတြဟာ တိုးပြားလာျခင္းသာရွိျပီး၊
ေလ်ာ့နည္းသြားျခင္း မရွိတဲ့အတြက္ အၾကမ္းဖက္မွဳကို လက္နက္တခုအျဖစ္ အသံုးခ်လိုက္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ
ပိုမိုမ်ားျပား လာေၾကာင္း ယူဆႏိုင္ပါတယ္။
Terrorist Propaganda of Justification
ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္
ေဒါက္တာ ေမာရစ္တာ့ခ္၀ဲလ္ ဆိုသူက ကမာၻတ၀ွမ္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ေနတဲ့
အၾကမ္းဖက္သမားေတြနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ေထာက္ခံသူေတြ သံုးေလ့ရွိတဲ့ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရးေတြကို
ေလ့လာၾကည့္ရာမွာ အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ေတြအေပၚ justification လုပ္ျပတဲ့ အခ်က္သံုးခ်က္ကို
ေတြ႕ရွိေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ သံုးခ်က္ကေတာ့
တို႕တေတြဟာ
ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြျဖစ္တယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ လြတ္ေျမာက္ေရးကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ဖို႕
ျပည္သူ႕ရန္သူေတြကို ႏွိမ္နင္းေနတာျဖစ္တယ္။ ဒီအတြက္ ေတာ္လွန္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳကာလမွာ
ျပည္သူ႕ရန္သူေတြကို ေခ်မွဳန္းတဲ့ ဘယ္လို လုပ္ငန္းစဥ္မ်ိဳးကို မဆို လူထုက ေထာက္ခံရမွာ
ျဖစ္တယ္။
တို႕တေတြဟာ
ျပည္သူ႕ရန္သူနဲ႕ အေပါင္းအပါေတြကို ေတာ္လွန္တိုက္ပြဲ၀င္ေနတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီလို ေတာ္လွန္ေရးမွာ
လူထုတရပ္လံုးက ပူးေပါင္းပါ၀င္ရမယ္။ ရန္သူေတြကို ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး မလုပ္ရဘူး။ ရန္သူကို
ေခ်မွဳန္းရင္းနဲ႕ ရန္သူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႕ နီးစပ္သူေတြပါ ထိခိုက္သြားရင္ တာ၀န္မယူဘူး။
တို႕တေတြဟာ
ဖိႏွိပ္တဲ့ အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္တိုက္ခိုက္ေနၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၾကားေနတာကို လက္မခံႏိုင္ဘူး။
ငါတို႕နဲ႕ ပူးေပါင္းျပီး ရန္သူကို တိုက္ရမယ္။ ငါတို႕နဲ႕ မပူးေပါင္းရင္ ရန္သူ႕လူလို႕
သတ္မွတ္မယ္။ ရန္သူကို မတိုက္ပဲ ၾကားမွာ ေနသူေတြကို ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ မေထာက္ခံသူေတြလို႕
သတ္မွတ္မယ္။ ဒီလိုလူေတြ ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ ကိုယ္ခ်င္းစာနာစိတ္ ရွိလာေအာင္၊ ခံစားနားလည္တတ္လာေအာင္
အၾကမ္းဖက္နည္းလမ္းေတြနဲ႕ ႏွိဳးဆြေပးဖို႕ လိုတယ္ စတဲ့အခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအခ်က္သံုးခ်က္ဟာ
ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ အၾကမ္းဖက္မွဳကို လက္ခံက်ဴးလြန္ လာေစတဲ့ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆမွားေတြ
ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Paul Wilkinson ဆိုသူကလဲ တတိယအခ်က္ျဖစ္တဲ့ ရန္၊ ငါ ျပႆနာဟာ
ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို လူထုအေပၚ အညွာအတာမရွိ အၾကမ္းဖက္မွဳက်ဴးလြန္ေအာင္ လွံဳ႕ေဆာ္ေပးလိုက္တဲ့
ျပႆနာျဖစ္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။အၾကမ္းဖက္သမားေတြနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ေထာက္ခံသူေတြက
ဒီ ရန္၊ ငါဆိုတဲ့ စကားလံုးကို Terrorist Propaganda of Justification အေနနဲ႕ အသံုးျပဳတတ္ၾကပါတယ္။
ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက ျပဳလုပ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳတရပ္မွာ ျပည္သူလူထုကို ထိခိုက္ေစတာ မွန္ေပမယ့္
တဘက္ရန္သူကို ႏွိမ္နင္းႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ေအာင္ပြဲလို႕ သတ္မွတ္ရမယ္၊ ျပည္သူလူထုၾကီးအေနနဲ႕
ဒီလိုထိခိုက္မွဳေတြ ဆက္မျဖစ္ေစခ်င္ရင္ ေတာ္လွန္ေရးထဲ ပါလာရမယ္ ဆိုတဲ့ အယူအဆတရပ္ပါ။
ဒီအယူအဆဟာ အလြန္အႏၱရာယ္ၾကီးမားျပီး ေတာ္လွန္ေရးေလွကို ၀မ္းဗိုက္ကေန ထိုးခြဲခ်၊ ျမွဳပ္ပစ္လိုက္ႏိုင္တဲ့
အယူအဆမ်ိဳးပါ။ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ရဲ႕ လူထုေထာက္ခံမွဳ မ႑ိဳင္ကို ရိုက္ခ်ိဳးဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္
ႏိုင္ပါတယ္။
ရန္၊
ငါ စည္းျပတ္ရမယ္ဆိုတာ ေတာ္လွန္ေရးသမား အခ်င္းခ်င္း ကာကြယ္ေပးဖို႕ကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါ။
ျပည္သူလူထုကို ဒုကၡေပးမယ့္ ရန္သူေတြကို ျပတ္ျပတ္သားသား ဆန္႕က်င္ရဲတဲ့ ေတာ္လွန္ေရး သစၥာတရားရွိျခင္းကို
ဆိုလိုပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရး သစၥာတရားဆိုတာ ေတာ္လွန္ေရး သမား အခ်င္းခ်င္း သစၥာေစာင့္သိမွဳကို
ဆိုတာမဟုတ္ပါ။ ျပည္သူလူထုအေပၚမွာ ထားရွိတဲ့ ေတာ္လွန္ေရး သစၥာတရားကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ျပည္သူလူထုကို အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစတဲ့ လုပ္ရပ္ဆိုရင္ ေတာ္လွန္ေရး သမားတေယာက္ဟာ ရန္ငါ စည္းျပတ္ျပီး
ျပတ္ျပတ္သားသား ကန္႕ကြက္ရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရန္၊ ငါ စည္းဆိုတဲ့ စကားလံုးကို
Terrorist Propaganda of Justification အေနနဲ႕ အသံုးခ်လာတဲ့အခါ ဒါကုိ လူထုေရွ႕က ရပ္တည္တဲ့
ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက ကန္႕ကြက္ရွဳတ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။
အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕
ပတ္သက္တဲ့ justification ေတြမွာ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာကို ေတာ္လွန္ေရး သမားေတြနဲ႕ လူထုက
လက္ခံလာေအာင္ ဒီလိုနည္းေတြနဲ႕ justification လုပ္ေနတာေတြ ရွိသလို၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ
ကိုယ္တိုင္က အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ရဲ႕ Political Ends အတြက္ အသံုးျပဳရမယ့္
Means တရပ္အေနနဲ႕ လက္ခံက်င့္သံုးလာေစတဲ့ Justification ေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။ ပညာရွင္အမ်ားစု
အာရံုစိုက္တာကေတာ့ Thrasymachan Justification ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို
သင္ၾကားပို႕ခ်တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသေဘာတရားေရးရာ သင္တန္းေတြအထိ ပါ၀င္ေနတတ္ပါတယ္။
Thrasymachan Justification for Terrorism
ႏိုင္ငံေရး၊
ဘာသာေရး အစြန္းေရာက္ေနသူေတြဟာ ဥပေဒေၾကာင္းအရ၊ ကိုယ္က်င့္တရားအရ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ကန္႕ကြက္ဆန္႕က်င္တာေတြကို
လက္ခံစဥ္းစားေလ့မရွိၾကပါဘူး။ သူတို႕က ဒါေတြကို ရန္သူကို ေထာက္ခံေနသူေတြကသာ အၾကမ္းဖက္မွဳကို
ဆန္႕က်င္တယ္လို႕ အထင္ေရာက္တတ္ၾကျပီး အၾကမ္းဖက္မွဳကို ကန္႕ကြက္ဆန္႕က်င္သူေတြကို ရန္သူ႕ဘက္ေတာ္သားေတြအေနနဲ႕
သတ္မွတ္ စြပ္စြဲတတ္ၾကပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳေၾကာင့္ လူအမ်ားၾကားမွာ climate of fear ပ်ံ႕ႏွံ႕လာျပီး
ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းေတြကို ေဖာက္ထြက္ႏိုင္မယ့္ political outrage ကို ဖန္တီးႏိုင္မယ္လို႕လဲ
ယူဆထားေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ဆန္႕က်င္တာဟာ ဒီလို political
outrage ဖန္တီးႏိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြကို ေႏွာင့္ေႏွးေအာင္ လုပ္တာလို႕ ထင္ျမင္စြပ္စြဲတတ္ၾကပါတယ္။
ဒီလို ေတြးေခၚယူဆခ်က္ေတြ၊ ထင္ျမင္စြပ္စြဲမွဳေတြဟာ Thrasymachan Justification အေပၚမွာ
သက္၀င္ယံုၾကည္ေနလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရးသင္တန္းေတြ၊
ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ ႏွဳတ္ျမြက္စကားေတြမွာ Thrasymachan Justification သ႑ာန္ေတြ ပါ၀င္လာျပီဆိုရင္
ေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာ သမိုင္းနိဒါန္းေတြ စလာေတာ့မယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ ပါတယ္။ Thrasymachan
Justification မွာ သ႑ာန္ၾကီးႏွစ္ခု ရွိပါတယ္။ ပထမသ႑ာန္က " အၾကမ္း ဖက္မွဳဆိုတာ
ေတာ္လွန္ေရး ရွိေနေၾကာင္းကို ေဖာ္က်ဴးေနတဲ့ ျပယုဂ္တခုျဖစ္တယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကို လူအမ်ားက
သိရွိလာဖို႕၊ လက္ခံယံုၾကည္လာဖို႕၊ လူအမ်ားရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ေတြ ႏိုးၾကားတက္ၾကြ လာဖို႕အတြက္
လူအမ်ားသတိျပဳမိႏိုင္မယ့္ အခ်ိန္ကာလေတြ၊ ေနရာေတြမွာ အၾကမ္းဖက္ လုပ္ရပ္ေတြကို ျပဳလုပ္ဖို႕
လိုအပ္တယ္။ ဒီလို လုပ္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ရန္သူကို အားေပ်ာ့သြားေအာင္၊ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္
ျဖစ္ေအာင္၊ ရန္သူရဲ႕ အားနည္းခ်က္ကို လူအမ်ားသိလာေအာင္ လုပ္ႏိုင္မယ္။ လူေတြအၾကားမွာ
အေၾကာက္တရားေတြ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာျပီး ၊ ဘက္တခုမွာ ရပ္တည္မွ ျဖစ္ေတာ့မယ္လို႕ ယူဆခ်က္ေတြ ေပၚထြန္းလာမယ္၊
ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ ပူးေပါင္းလာၾကမယ္" ဆိုတဲ့ သ႑ာန္ပါ။ ရန္သူရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို
မျဖိဳဖ်က္ႏိုင္ခင္မွာ ေရတိုအေနနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ သံုးဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ဒီသ႑ာန္ကို
လက္ခံသူေတြက ေျပာဆိုစည္းရံုးတတ္ပါတယ္။
ဒုတိယသ႑ာန္ကေတာ့
"အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာကို ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ လက္နက္တခုအေနနဲ႕ အသံုးျပဳျခင္း" ျဖစ္ပါတယ္။
"တဘက္ရန္သူဟာ အားသာျပီး၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက အားနည္း သူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ အၾကမ္းဖက္မွဳကို
စစ္ပြဲရဲ႕ လက္နက္တခုအေနနဲ႕ အသံုးျပဳရမွာျဖစ္ျပီး၊ ဒီလို အၾကမ္းဖက္မွဳမွာ ေသဆံုးသြားသူေတြဟာလဲ
စစ္ပြဲရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးသာ ျဖစ္တယ္" ဆိုတဲ့ သ႑ာန္တခုပါ။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ
ဒီသ႑ာန္ တမ်ိဳးမ်ိဳးကို လက္ခံလာျပီဆိုတာနဲ႕ အၾကမ္းဖက္ စည္းေဘာင္ကို ေက်ာ္ဖို႕ ၀န္မေလးေတာ့ပဲ
ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက လက္မခံႏိုင္တဲ့ အေတြးအေခၚေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေတြးအေခၚေတြ
လူထုၾကားကို ပ်ံ႕ႏွံ႕လာတဲ့အခါ လူထုဟာ သူတို႕ဘာသာ သူတို႕ သားေကာင္ဘ၀ကို ေရာက္ေနသူေတြလို႕
ထင္ျမင္ယူဆသြားပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို လူထုအတြက္ ေရွ႕ကေန မားမားမတ္မတ္
တိုက္ပြဲ၀င္ေနသူေတြလို႕
မယူဆေတာ့ပဲ အာဏာရရွိေရးအတြက္ ႏွစ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္း တိုက္ခိုက္ေနၾက တာမွာ လူထုက ေျမစာပင္ေတြျဖစ္လာတယ္လို႕
ထင္ျမင္သြားပါေတာ့တယ္။ အဲဒီအခါမွာ လူထုနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ေ၀းကြာသြားပါတယ္။
ေတာ္လွန္ေရးမွာလဲ
အစြန္းေရာက္ (radicals) ေတြနဲ႕ moderates ေတြ ကြဲထြက္သြားပါတယ္။ radicals ေတြက အင္အားၾကီးမားေနတဲ့အခါ
moderates ေတြ ေဘးထြက္ထိုင္ၾကပါေတာ့တယ္။ ေတာ္လွန္ေရး အင္အားစုေတြ စတင္ျပိဳလဲကုန္ပါတယ္။
လူထုစည္းရံုးေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို ထိခိုက္လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ေရတိုျပယုဂ္အေနနဲ႕
အသံုးျပဳလိုက္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေရရွည္ လက္နက္တခုအေနနဲ႕ ကိုင္စြဲထားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးပဲျဖစ္ျဖစ္
မူလေတာ္လွန္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္တဲ့ အာဏာရွင္စနစ္ ဖယ္ရွားေရး (သို႕မဟုတ္) က်ဴးေက်ာ္တဲ့
အစိုးရ ျပန္ထြက္သြားေရး (သို႕မဟုတ္) လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး တန္းတူညီမွ်ခြင့္ ရရွိေရး
စတာေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ပဲ ျဖစ္သြားၾကေတာ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
Thrasymachan
Justification ရဲ႕ အေရးၾကီးဆံုး အားနည္းခ်က္တခုကေတာ့ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာကို ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕
တြဲစပ္ထားျခင္းပါပဲ။ အၾကမ္းဖက္မွဳမပါပဲ ဆင္ႏႊဲႏိုင္ခဲ့တဲ့ လူထုတိုက္ပြဲေတြ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးေတြ၊
အေထြေထြသပိတ္ၾကီးေတြေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ေတြ ျပည့္ျပည့္၀၀ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ခဲ့တာေတြ
ကမာၻမွာ အမ်ားၾကီးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳကို တြဲစပ္လိုက္မွသာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ
hostes humani generis ေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကတာပါ။ ဘယ္လို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးကမဆို ဒီလို
scourge ကို ဆန္႕က်င္ၾကပါတယ္။
နိဂံုး
ခ်ဳပ္၍
ဆိုရရင္ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစျခင္း၊ တဘက္ ရန္သူေတြနဲ႕
အျပစ္ရွိသူေတြကို ေခ်မွဳန္းရာမွာ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူလူထုကိုပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး အျဖစ္
ထိခိုက္ေစျခင္း၊ လူထုအၾကားမွာ အေၾကာက္တရား ပ်ံ႕ပြားလာေစျပီး လူ႕အဖြဲ႕အစည္း လံုျခံဳေရး
(Societal Security)ကို ျခိမ္းေခ်ာက္ျခင္းစတဲ့ သေဘာလကၡဏာေတြ ေဆာင္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာကို
လူေတြရဲ႕ ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္းမွ လြတ္ကင္းေရး (Freedom from fear) လူ႕အခြင့္အေရးကို တိုက္ရိုက္ျခိမ္းေခ်ာက္မွဳလို႕
သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳမ်ားကို ေထာက္ခံအားေပးျခင္း၊
Justification ျပဳလုပ္ျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ရွားျပိး၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတရပ္လံုးက ညီညီညြတ္ညြတ္
ကန္႕ကြက္ဆန္႕က်င္ၾကဖို႕ လိုအပ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။
ခင္မမမ်ိဳး
(၂၅၊ ၁၀၊ ၂၀၁၂)
ရည္ညႊန္းကိုးကား-
Anderson,
L. (2002) The Evil in Terrorists’ Minds, Chattanooga Times Free Press, Dec. 3,
2002.
Cohan,
J. (2002) Formulation of a State’s Response to Terrorism and State-Sponsored
Terrorism, Pace Intl. L. Rev. 77, 87 n. 48.
Friedlander,
R. (1979) Terrorism, Documents of International and Local Control, Dobbs Ferry,
NY: Oceana Publications.
Hoffman,
B. (1998) Inside Terrorism, London, Indigo.
Hoffman,
B. (2002) The Mind of the Terrorist: Perspectives from Social Psychology, in
Kushner, H. (ed.) Essential Readings on Political Terrorism, Richard Altschuler
& Associates., Inc.
Hammond,
M. (2002) Writing on Sept. 11, St. Petersburg Times, Sept. 8, 2002.
Laqueur,
W. (2003) No End to War: Terrorism in the 21st century, London, Continuum.
Lemkin,
R. (1944) Axis Rule in Occupied Europe: Laws of occupation, Analysis of
government, Proposals for Redress, Washington DC, Carnegie Endowment for
International Peace.
Li,
Q. (2005) “Does democracy promote or reduce transnational terrorist
incidents?”, Journal of Conflict Resolution, 49 (2)
Martin,
G. (2003) Understanding Terrorism: Challenges, Perspectives and issues, London,
Sage.
Mill,
J. (1984) “The Contest in America”, in Robson, J. (ed.) Essays on Equality,
Law, and Education XXI, 137 , University of Toronto Press.
Sederberg,
P. (1989) Terrorist Myths: Illusion, Rhetoric and Reality, Englewood Cliffs,
Prentice Hall.
Tugwell,
M. (1978) 'Revolutionary Propaganda and Possible Counter-Measures', Ph.D.
Thesis, King's College, University of London.
Williams,
G. (1989) J.S. Mill and Political Violence, Utilitas 102-103.
Wikinson,
P. (1989) 'Ethical Defence of Terrorism-Defending the Indefensible', Terrorism
and Political Violence, 1 (1).
စာေရးသူ၏ ကိုယ္ေရးအက်ဥ္း
ကေလာင္အမည္-ခင္မမမ်ိဳး
ေမြးဖြားရာဇာတိ-ေတာင္ၾကီးျမိဳ႕၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ
လက္ရွိေနရပ္-အဘာဒင္းျမိဳ႕၊ ယူေကႏိုင္ငံ
ပညာအရည္အခ်င္း-ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ အစိုးရေရးရာ
ဒီပလိုမာ၊ ႏိုင္ငံတကာေလ့လာေရး ဘီေအဂုဏ္ထူးဘြဲ႕၊
ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ မဟာ၀ိဇၨာဘြဲ႕၊
စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး မဟာသိပၸံဘြဲ႕၊
ႏိုင္ငံေရးသုေတသန မဟာသုေတသနဘြဲ႕။
လက္ရွိ-ႏိုင္ငံေရးသိပၸံ ပါရဂူဘြဲ႕ေက်ာင္းသူ၊
ဘုရင့္ေကာလိပ္
အဘာဒင္းတကၠသိုလ္။
တြဲဖက္သုေတသီ၊ ေကာဘက္စင္တာ၊
စစ္ဦးစီး တကၠသိုလ္။
ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္အဖြဲ႕၀င္-ႏိုင္ငံတကာ
လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕၊ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေရးအသင္း၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု။
လံုျခံဳေရးႏွင့္ ေထာက္လွမ္းေရး ဆိုင္ရာ
ကၽြမ္းက်င္ ပညာရွင္ အဖြဲ႕၊ ႏိုင္ငံေရးရာ ေလ့လာေရးအသင္း၊ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံ။
အၾကမ္းဖက္မွဳႏွိမ္နင္းေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရး
ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ ကၽြမ္းက်င္ ပညာရွင္မ်ား အစည္းအရံုး၊ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု။
ယဥ္ေက်းမွဳေရးရာသံတမန္သိပၸံ၊ ဂ်ာမဏီ။
ျပိဳင္တူတြန္းလွ်င္ ေရႊ ့ႏိုင္သည္ ။
